सुर्यबहादुरहरु!

सुर्यबहादुर -जस्ले सिङ्गो सुर्य बोके

आफ्ना पिठ्युमा र

हिडिरहे एक मृत्युको बाटो ।

जिबनको भारी

श्रमको पसिना

भोको पेट

र

बग्रेल्ती बाँच्ने सपनाको

कक्टेल पिएर ।

भेरी बगिरह्यो

समुन्द्र तिर नबराजहरु बोकेर

उस्ले सङ्सगै बगायो

मानबिय सम्बेदना र प्रेम ।

प्रेम हराएपछिको गाँउ रुखो हुन्छ

रुखो माटोमा रुखो मान्छेहरुनै फल्छन ।

{१ }

हजारौ माइलको यात्रा गरेर

घर फर्किरहे मजदुरहरु

के थाहा -

त्यो घर फर्किने सपनाका बिच

भोको पेटले साथ छोड्छ भनेर ।

बस हिडिरहे -अन्तिम स्वास सम्म

भोको पेट र रगतले लतपत पैतालाहरु बोकेर्

देशभित्र मृत्युबरण गर्न ।

{२ }

सिंहदरबारले सुर्यबहादुरको

अस्तित्व जान्दैन / नबराजहरु चिन्दैन

मलर सदा -अँह - चिन्दैन

अरु थुप्रै थुप्रै

आफ्नै नागरिकहरुलाई चिन्दैन सिंहदरबार ।

सुर्यबहादुरलाई सिंहदरबार थाहा छैन ।

सुर्यबहादुरका सुर्यहरु सडक पेटिमै झुल्किन्छन

र

अस्ताउछन सडकपेटिमै

सुर्यबहादुर जस्तै ।

{३ }

अ साँच्ची सुर्यबहादुरसँग नागरिकता छ कि छैन होला?

उ-यो देशकै नागरिक त हो नि ?

अरे ओ सिंहदरबार - सुर्यबहादुरहरु लाई बाच्ने अधिकार छैन ?

ओ-शाशक!!!!

सुर्यबहादुर र अरु हजारौ सुर्यबहादुरहरु

यो देशका नागरिक हुन

उनिहरुलाई पनि त्यतिनै बाच्ने अधिकार छ

जती तिमीलाई छ ।

{४ }

#quarantinepoetry

क्यान्भास र समयहरु !

बसन्ती यौबनको समय

फुलहरुको मग्गमगाउदो जिबनी लेप

लाग्छ बाहिर हेरे

प्रकृती सकल मादक छिन

कुनै नबयौबना जस्तो

प्रत्यक बटुवाको स्मृतिमा बसेकी ।{……स्मृती अल्प हो...}

रङ्गहरुको समायोजनभित्र

बनेको कुनै बिख्यात चित्रकारको कालजयी क्यानभास जस्तो ।

कती शान्त छ समय

कती सुन्दर छ समय

आफुलाई आफुबाट निकालेर हेर्दिने हो भने ।

{………..सकिन्छ कि सकिन्न

यो अनुत्तरित प्रश्न हो

आफैभित्रको युद्धको

प्रोजेक्टेड दृस्टी उपर……} { १}

मसिहरु पोतिनुअघी क्यान्भास

मात्र एक खाली कागज हो ।

खिनाउरा औंलाहरुमा

पेन्टिङ्ग ब्रस समात्दा - क्या गज्जबको सुन्दर बिशाल चित्र थियो मश्तिस्कमा

शनै…… शनै……

ब्रसका स्ट्रोकहरुमा जिबन भर्दै

रङ्गहरुमा आफ्नै पसिना र रगत मिलाउदै

क्या फ्युजन गरेको थिए मैले

रङ्ग रगत र क्यानभासको

किनकी

मलाई बनाउनु थियो केबल एक चित्र ।

जो बाँचिरहोस -मृत्युपछी ग्रेभयार्डहरुमा । {२}

अन्जानमै निला रङ्गहरुको आकसमा

उडाएको थिए शान्तिका परेबाहरु

राता बिहानी सुर्यहरु उदाँउदै गर्दा ।

खै उडेर कता लागे

अन्जान समयभित्र भबिस्य खोज्न

या मरे या मारिए

क्रुर शिकारिका लालचले ।

{.......... लालच मान्छे भित्र मृत्युपछी पनि रहन्छ ..}

अ मैले धबल शिखरहरु कोरेको थिए

सुनौला सुनौला

क्या मनमोहक थिए -

त्यो हिमाल जस्तै अग्ला सपना नदेख्नेले त्यो सुन्दरता महशुस गर्न सक्दैन ।

सबै सबै निर्जन पथहरु

रेगिस्तान र बर्फिला पहाडहरु

आफै आफै बनेका थिए -रङ्गहरुभित्र । {३}

मैले मन्दिरहरु बनाईन

मन्दिरभित्र ढुङ्गा बस्छन

मैले सुनेको छैन अहिलेसम्म

ढुङ्गाहरु बोलेको

म त बाचाल देबतामा बिश्वास गर्छु ।

शृस्टी समयभित्रको इतिहासमा

मेरो म {..यो आफैमा एक ज्याद्रो भ्रम हो.. }

का सुन्दर अकन्टक प्रेमका देबतहरुमा

साएद यो सृस्टिप्रतिको एक लगाब हो

अनन्त प्रेम हो । {४}

यो क्यानभास मलाई सुन्दर लाग्छ

डालिका एब्स्ट्याक आर्टभन्दा

भ्यानगगको मेन्टल असाईलमको पोर्ट्रेट भन्दा

रेम्ब्रान्टका भिज्युएल आर्टभन्दा ।

तँपाई असहमत हुन सक्नुहुन्छ

आफ्नै जिबनी न्यारेटिभलाई सुन्दर भनेर

हजारौ पटक भन्नुस

म मान्न तयार छैन ।

किनकी -यो पोर्ट्रेट मेरो मश्तिस्कको उपज हो ।

जो सधै बिद्रोह गरिरह्यो -आफैसङ्ग ।

र मलाई आफै भित्रको बिद्रोह

सुन्दर लाग्छ । {५}

समर्थन र बिरोधको गणित

समर्थन बिरोध र गाली

एकै एकै साथ गर्न सक्ने

म र हामिहरु

बढो अच्चमका छौ ।

खै - कुन्नी के ले गर्दा हो

दुई चार शब्दमै पग्लिदिन्छौ

इतिहास बिर्सेर

भबिस्य नसोचेरै

कती चन्चल हुन्छन हातहरु

खादा माला र उपाधी दिनलाई । {१}

लाग्छ

हामिहरु मिल्ने भए

आफ्नै हत्याराको समर्थनमा

मुर्दाघरबाट निस्केर

गर्थ्यौ होला आन्दोलन सडकहरुमा

या

आफ्नै बल्दै गरेको चितामा

आगोलाई -एकछिन पख भनेर

निस्किन्थ्यौ होला ।

बस हामिलाई कसैले

मात्र - अगालो मारेर साथी भनिदियोस

दुई चार चोटी थप्थपाइदियोस हाम्रो ढाँड्

र

प्रशम्साका दुई चार गुलिया शब्द भनिदियोस

हामी मृत्यु पछी पनि

उस्का लागी फर्किन सक्छौ

मुर्दाघर र बल्दै गरेको चिताबाट

आफ्नै हत्यारा भएपनी ।

त्यतिनै काफी छ - इतिहास भुल्नलाई ।{२}

हामी बढो रोमान्चक र रसिक छौ

समर्थन र बिरोधको कलामा

त्यसैले त

प्रत्यक रातहरु

सपनाका बिच

नयाँ नयाँ क्यारेक्टरहरु पैदा गर्छ

र सुर्य उदाउनु अघिनै

शङ्खघोष भैसकेको हुन्छ

एक युद्ध पक्ष बिपक्षको ।

हाम्रा प्रत्यक बिहानिहरु कसैको समर्थनमा ब्युझिन्छ

र साझहरु

कसैको बिरोधमा अन्धकारभित्र बिलाई जान्छ । {३}

हजुर

तँपाई

तिमी

तँ

म

केबल आक्रोशको

क्षणिकताको

आग्रह पुर्बाग्रहको

युद्द गर्छौ

बुझ्न नचाहेरै

प्रत्यक प्रत्यक

दिन

हप्ता

महिना

बर्ष र जिबनहरु

नबुझेरै ।{४}

***यो आफै प्रतिको एक ब्यङ्ग हो ।

Under the Shadow

Centuries passed

generations of generations vanished

but the idea of color race

and so-called - superiority still exist

People still -look for a mythical character

which will march for them

or Sparta will fight for them.

Every time movement rises

against any brutality

I fell like

a child - holding a huge cotton candy

on his/her hand

firm determination - it will be the last uprising

but the drip of authority

suddenly falls on the candy

loses its identity, shattered apart

just a matter of time

and

there will be a long long silence before

a young boy/girl stood up again

with a huge loft of cotton candy

to march again the path.

Peoples are the slaves

of demonic view

buttressed long in the psyche

carved and shaped for centuries

passed through the genetic line.

It's not the Race

Color, ethnicity or religion

That makes people demonic

to spell out the satanic verse

hate speech crime and abuse.

It's only the individual

who always take it to a different level

exaggerating and brainwashing the groups.

creating chaos

in the shed of blanketed ideas.

Dear Friend,

It's hard to breathe under the shadow of

color, caste, race, and religion.

it's you who make the difference

stand up -raise your voice

or

accept all and be the slaves of social idea

live like you never existed.

as you never lived

the idea of death doesn't come to play.

गणितका नोटहरु

म उघार्दै छु -एउटा पुरानो ट्याङ्का

र खोज्दैछु

हाईस्कुल मा लेखेको

अङ्क गणित र बिजगणितका नोटकापिहरु

मलाई फेरी पढ्नु छ एकफेर

अनी हेर्नुछ

कहाँनेर छुटाए मैले पाठहरु भनेर

किनकी

आजकाल म

सरकारका कुनै हिसाब हरु बुझ्दिन ।

लाग्छ

सरकार कहाँ गलत हुन सक्छ र ?

गलत त म छु

नाथे- सरकारले गरेको हिसाब पनि नबुझ्ने ।

टाउको समात्दै

ट्यङ्काहरु खोलिरहेछु

र खोज्दैछु

जमानामा कोचेर राखेको

गणितका नोटहरु । { १ }

हुन त म

जिल्लाकै राम्रा गणित शिक्षकबाट

शिक्षा लिएको विद्यार्थी हु

चार भन्ज्याङ्ग पारी पनि उहाँको ख्याती थियो

तर पनि म किन यस्तो निस्के

सामान्य हिसाब नबुझ्ने ।

कमजोरी -न हिसाब देखाउने सरकारमा थियो ।

न मलाई गणितका आधारशुत्रहरु पढाउने

मेरा गुरुबर्गमा थियो ।

कमजोरी म मा थियो

साएद बुझिन मैले गणित

र पनि हल्लाईरहे टाउकाहरु । { २ }

सबै सबै नोटकापिहरु

पल्टाईसक्दा पनि

अह भेटिन मैले - खोजेको पाठ

साएद पढाईनै भएन कि ?

मैले लेखिन कि ?

मैले देखिन अरबमा कती ?

खरबमा कती ?

सुन्नाहरु हुन्छ भनेर पढेको पाठ । { ३ }

लाग्छ - कतीका पछी कती सुन्नाहरु आए भने

के के हुन्छ भनेर

सबै सबै पढाउन पर्छ स्कुलामा

बानी पार्दै गर्नु पर्छ

नत्र मै जस्तो

पुराना नोतकापी पल्टाएर

हिसाब बुझ्दैमा

समय सकिन सक्छ ।{ ४ }

सपना र फिनिक्सहरु

मुर्तिकारको कलाश्रम भित्र

छिर्ने सबै सबै

ढुङ्गाहरु

कुशल मुर्तिकारकै हातमा परेपनी

मुर्ति,शालिक र एब्स्ट्रयाक कलाका

बेजोड आकृती बन्दैन्न ।

धेरै त

उस्कै शिल्पी र नयाँ प्रयोगको नाममा

छिनो को लगातार प्रहारले

बेढ्ङको आकृती बन्छन ।

जस्को

कुनै अस्तिस्त्व हुन्न

या रहन्न्न

अथवा -यब्सट्र्याक कलाको नाममा पनि

प्रदर्शन मा रखिन्न ।

****************************

रिजिक्टेड पिसहरु

चौरस्ता र गौडाहरुमा -

इतिहासको बोझिलो भार

नयाँ प्रयोगको लगातार प्रहार

कायाकल्पको एक सपना

सबै सबैको

बिषम कक्टेल पिएर

भबिस्यको सुखद कल्पनामा

नब पाइतालाहरुलाई बोक्न तल्लिन छ ।

****************************

पाईतालाहरु

हिड्छन कि हिडाईन्छ ?

किन बढ्छ ?

किन रोकिन्छ ?

किन कुद्छ ?

र कहिले किन थाकेर बसिजान्छ ?

रेगिस्तान पहाड र बर्फिला जमिनहरुमा

इतिहास कोर्न कि पढ्न ?

कि आफै इतिहास बन्न ?

नलेखिने इतिहास ।

समयको फेरो भित्र हराईजान

कुइरोको काग झै -गन्तब्यहिन ।

****************************

हजारौ पल्ट

किन फिनिक्स हरु उठ्छन

सपनाहरुजस्तै खरानि बाट ?

किन

सुरु गर्छन यात्रा

समयकालको मृत्युको ?

{कि यो कल्पना मात्र हो यात्रा सुरु र अन्त्य दुबै

कही कतै भएको छैन ।}

जिबन सपना र फिनिक्सहरु

एउटै सपना बोक्छन

पुनर्जिबन को ।

पुन्र्परिभाषा कुरेका इतिहास

र

पुन प्रयोग हुन तयार समय जस्तो ।

*********************

फेरी फिनिक्सहरुलाई

बिउझाउनु छ -मृत्युशैया बाट् {सायद मर्दैनन}

एकपल्ट {मृत्यु स्वभाबिक हो}

र्

सिगार्नुपर्नेछ

सुन्दर मस्तिश्कलाई

केहि बेफ्वाँकका सिद्धान्त

र

फिलिङो झै -समय , क्रान्ती र मानबइतिहासका

अनि -जाती बर्ण र रङ्गका

अधुरा र एकोहोरो क्रुर -बिज भरेर

जिबितताको डङ्का पिटाउदै

गर्नु छ प्राणप्रतिस््ठा

कुनै मुल्ला पुजारी र पादरिबाट ।

***************

बाकसहरु

उहिले

धेरै धेरै मेरा पिता पुर्खा

मुग्लान झरे

पहाडहरुलाई छिचोलेर

सपना किन्न ।

फर्किदा खेरी

उनिहरु सँग आउथ्यो

प्यानासोनिक रेडियो घन्काउदै

देउरालिबाट गाँउतिर

काला टिनका बाकसहरुको

एक लस्कर ।

तेस्भित्र पुरै गाँउलाई पुग्ने

कोशेली ।

मुग्लानेको आफ्नै रबाफ थियो

अच्छा र लेकिन जस्ता नयाँ शब्द

उस्ले नै हो गाँउमा भित्रायको

मोटरमार चुरोटको धुवाँ

उडाँउदै

उ सुनाउथ्यो

अलौकिक मुग्लाने कथा ।

उस्का मुग्लान कथा

हाबा सँग

फैली जान्थे

चारगाँउ ।

कती

उतै हराउथे

कुनै चिठ्ठिपत्र आउदैन थियो ।

उस्का आफन्त हरु

कुनै मुग्लाने - देउरालिमा देख्ने बितिकै

पुगिहाल्थे कुँदेर

सोद्दथे एकै स्वासमा

-केहि खबर छ त हाम्रो कान्छाको ?

लेकिन मैले भेटिननी हौ

धेरै सोधी खोजी गरे

पर्देश को ठाँउ

पत्ता लागेन हो - काका ।

उत्तर दिन्थ्यो मुग्लाने ।

प्रत्यक क्षण

भञ्ज्याङ हेरी बस्थे आखाँहरु

समय बित्थ्यो

र

आखाँहरु सदाँको लागी चिम्लिजान्थे ।

तयार भईजान्थे

दोस्रो पुस्ताका आखाँहरु र

कुरी बस्थे मुग्लानेलाई ।

अहिले

मुग्लानको परिभासा फेरियो

सन्सारका सबै कुना नयाँ मुग्लान बन्यो ।

हिजो जस्तै आजपनी मुग्लान

पस्ने को लर्को उस्तै छ ।

हिजो थोरै रहर र बाध्यताको यात्रा

आज

सरकारनै मोलमोलाई गरिरहेछ

र बेच्दैछ

सस्तो श्रमिक श्रमबजारमा ।

हिजो जस्तै आज पनि

फर्किन्छन मुग्लानेहरु

बकासमा -बोकेर /भरियर

जिबन रित्तायर सपनाहरु किनिनसक्दै ।

आजभोलि

मुग्लाने

हबाईअड्डामा

निर्जिब फर्किन्छ बाकसहरुमा

हिजो पुरै गाँउकालागी

कोसेली बोक्ने बाकसमा

आज

आफै भरियर फर्कन्छ ।

समय बदलियो

स्थिती बदलियन

सपना बदलियन

परिबर्तन त केबल सत्तामा आयो

केहि मुट्ठिभर नेतामा आयो ।

जनता उहि लर्कोमा छन

सपना किन्न -मुग्लानको ।

Hey You

You didn’t live yesterday

Nor will tomorrow

You are living now- the present moment

You was born “today” –long ago

You will die “today” –long after

So, what’s there in space?

A void for self-contemplation

Wiring the melancholy -

Distress –intertwined with self-thoughts.  

Jerk of chemicals

Running through the veins

Sojourn ecstasy

Followed by the vail of misery.

********************

You - the infinite one

Was here and will be

Changing nature

Reassigning the self-course

In the duality of

Matter and energy.

********************

Today,

I heard the gospels- on peace

Just after the canons were fired

Recited some Richa

Summon the Yidams

To fix those

Mental wreckage  

Right after I was dead

*********************

Exhausted

On the long run

Before falling up-

Color on yourself

Like the leaves on fall

Picturesque and vivid

The memory that remains intact

The eyes wide open

Tranquility in vast space –without words.

घर फर्केका रातहरु

सुर्य पस्चिमी क्षितिजमा ढल्कनु पूर्वनै
मनहरु, मस्तिस्कहरु
पोको पार्छन केहि सम्झनाहरु
केहि थान अतृप्त सपनाहरु
र हुत्याईदिन्छन
रुकस्याक भित्र
एक यात्रा गर्न
र
साँझ परेपछि
कुनै मृत्युको खबर बोकेर हिँडेको-खबरी जस्तो
मुद्धाको तामेली भर्न हिँडेको-तामिलदार जस्तो
साझमा खर्क तिर फिरेका-चौपाएको हुल जस्तो
हजारौ हजार मान्छेहरु
सलहको टोलिजस्तै-छपक्क अँध्यारो आकाश छोपेर
प्रबासबाट फिर्छन देश तर्फ
र ओर्लन्छन
हिमालका टाकुराहरुमा
पहाडका कुना र कप्चेरामा
तराईका सम्म फाँटहरुमा ।
********
हो,
रातहरु प्रबाशबाट फिर्छन
देशतर्फ
र्
भेट्छन आफ्ना स्वोजन
गर्छन भलाकुसारि
साट्छन सुख दुखका मिहिन शब्दहरु ।
भेट्छन आफ्ना साथीभाई र सङि
जान्छन कुनै मेलामा र बसिदिन्छन रोधिमा
गाउन गित्
" फर्केर आए म यि अध्यारा रातहरुमा........

**********
दिँउसभरिको थकानपछी
यो रेगिस्तानमा
ताँतो बालुवामाथी बसेर
चिसा खब्बुसहरु चपाँउदै
पानीले निलेपछी
उ -थुक्छ भुँईमा
सिंहदरबार सम्झेर ।
***************
ओई शासकहरु
त्यो सिंहदरबार भित्र , तिमीलाई एँठन हुँदैन्
दुख्दैन कतैपनी अलिकति
तर बिडम्बना
सिंहदरबार भित्रबाट -केहि थान गिद्धहरु
चिहाईरहेछन -एअरपोर्ट तर्फ
र्
कुरिरहेछन
प्रत्यक दिन
बन्द बाकसभित्र
फ्रोजन सपनाहरुले
पुरिएर आउने लाशहरुलाई।

***************************

                                                                    

                                                                      पहाडहरु

म

टुकु-टुकु आँगनमा हिड्ने हुदाँ

बा -परका काला पहाडहरुलाई

आफ्ना औंलाहरुले इन्कित गर्दै भन्नुहुन्थ्यो-

तँ- ति पहाडहरु जस्तो बन्नुपर्छ ।

धिर र स्वाभिमानी ।

आमा  थप्नुहुन्थ्यो

हेर त- समय अनुसार उस्ले सहन गर्ने प्रतिकुलताहरु

आगो , पानी , हुन्डरी अनि एस्तै एस्तै

तर पनि कती शान्त

हो ! तँ बन्नुपर्छ पहाडजस्तो -शान्त ।

तर मलाई कता कता नमज्जा लाग्थ्यो

पहाड बन्न्ने कुराले

र भन्थे -छ्या

बन्नुछैन मलाई -एस्ता काला निर्जिब पहाडहरु  ।

*********** १************

अलि पछी

चौतारिको गफभित्र

मेला पर्म र पर्बमा

मैले सुनिरहे

कुहिनो र पहाडको युद्धको कुरा

सधै मान्छेहरु पहाडतर्फ हुन्थे

र हास्थे एक कुटिल हाँसो

कुहिनोको त्यो दुस्साहास उपर ।

तेती खेर लाग्थ्यो

यी पहाडहरु युगतपस्बी हुन

महान र बिराट छन ।

सभ्यता सँग युगको भाका बोल्छन

र पनि

कती शान्त छन

सत्य छन सौम्य छन

तर पनि अहँ मलाई त्यो आभाले तान्न सकेन ।

************* २***************

मलाई थाहा थिएन

यि शान्त र सत्य मानिएका पहाडहरुपनी

आफ्नो स्वार्थको निम्ति

एक फिलिङोलाई निभाउन /दबाउन

गर्याल्मगुर्लुम ढल्छन भनेर

र असरल्ल छोड्छ्न

इतिहास भित्रका

अभिसिप्त कुन्ठाहरु

ईगोका पहाडहरु

र प्रतिधोनित गर्छन अल्टर इगोका इकोहरु

दुर दुर सम्म

र

फेरी फर्कन्छु  कुहिनो र पहाडको कथामा

तुलना गरे

ई कुईनाहरुलाई बर्बरिक सँग

अनी काला पहाडहरुलाई कुट कृष्ण सँग ।

त्यसैले एतिखेर

मेरा अगाडी

सबैभन्दा भयन्कर प्रश्नले उत्तर खोज्दैछ्न -

ए काला पहाडहरु

धैर्यता र सहनशिलताको

पाठ घोकाउदै ,

सदियौ देखी

फरक बिचार राख्नेहरुलाई

कैद गरिराख्यौ

के अब

कोर्स अफ हिस्ट्री बदल्ने बेला भएन र ?

कि कुर्नु पर्नेछ सदियौ

र  फेरी सुन्नुपर्नेछ

ति कुरुप 

पहाड र कुहिनाका कथाहरु   ।

**************३****************

शहर

धेरै पछी
रात्री बसको बाँसी हाबा डकारेर
भेट्न आए शहर 
म तँलाई
भब्य स्वागतको तयारी गरिस त ?
***********

ओई शहर -
खै चिनिनस मलाई ?
म क्या त -उही पुरानो सखा
तेरो भुतको मायाबी कथाको ।
बिर्सिस मलाई
की नचिनेको नाटक गर्दैछस ?
किन सझाउन्नस आफ्नो द्वारहरु
किन सुन्दिन म स्वागत धुनहरु
मेरो आगमनमा
कतै
तँ पनि
चिसा मानिसहरु बोक्दा बोक्दै
मेटामर्फोसिस त भईनस
र बनिस शुस्क निर्जिब ।
*******

सम्झी त - ति पुराना रुमानी दिनहरु
हाम्रो जुगलबन्दिको :

एक साझ्ँं
बुढो रात्री बसको
ढोका बाट
थकित शरिर बोकेर
मेरा उत्साही खुट्टाहरु ले तँलाई चुमेको दिन!
ओहो त्यो समय अनि तेरो त्यो
मिहिन सिर्सिरे हावाको भब्य स्वागत ।
****

के थाहा मलाई
तेही खुट्टामा अर्थका लम्बेतान सिक्री कसेर
डुलाउछस मलाई
तेरा ति निर्जिब गल्लिहरुमा
जहाँ मैले आफ्नो
पसिना र रगत बेच्नुपर्थ्यो भनेर
कौडिको भाउमा
तेरो सुन्दरता बचाउन ।
****

के गराईनस मलाई
के गरिन मैले
सधै युद्ध मोर्चाको प्युशा जसरि
शतिशाल  सरि
तेरो त्यो सुन्दरता बचाई राख्न
हजारौ रातहरुलाई कृतिम श्वासप्रश्वास  दिएर
मोर्चा सम्हालिराखे
त कोमामा हुँदा
आफुलाई निचोरेर
तलाई रगत दिईराखे ।
तँ निभ्छस भनेर
कैदी गृहमा निद्रालाई कैद गरेर
रातभर म लडिरहे ति चक्रबात हुन्डरी सँग
केबल तँलाई  बचाँउन ।
*****

तर पनि मैले केहि गुनासो गरिन
म खुशी थिए
मेरो सखा प्रगतिपथमा लम्कदै गरेको देखेर
के थाहा मलाई
समयको रफ्तारमा
म कुरुप हुन्छु भनेर
र असुहाउदो हुन्छु तेरो सुन्दरतासँग
रक्त पातलो हुन्छ र बेकामे हुन्छन भनेर
एक क्षिण सिपाही
जो युद्ध देखी आजित भएर शान्ति खोज्छ भनेर ।
तर पनि
तेरो सुन्दरतामा धब्बा नलागोस
प्रगती पाईला नरोकियोस भनेर
स्वास रोकेर साथ दिए ।
*****

ति इतिहास
के अब तेरा लागी कुनै अर्थ राख्दैन ?
किन लुकाईस ति कथाहरु
सङ्घर्शका, धोका र कपटका ।
किन जलाईस ति पेन्टिङ ब्रशहरु
जो अन्तिम स्ट्रोक दिदैथे क्यान्भासमा
र
उतार्दै थिए तेरो अनुहार ?
*****

शहर-
तँ एक क्रुर सामन्त होस ।
नयाँ बलिस्ठ मजदुर पाएपछी
तलाई के आउथ्यो यो बुढो बेकामे मजदुरको याद
जस्ले हिजो तेरो मायाबी राज्यमा
आफ्नो सर्बस्वो सुम्प्यो
तँ सामन्तिनै रहिछस -शहर
तेसैले
यो तेरो पुरानो सखा फर्केको छु
तेरो दैलोमा
सम्झदै आफ्नो लगानि
बगेका पसिना र रगत
र
तिर्न चहान्छ तेरो त्यो गुन
जुन मृत्यु भन्दा भयाबह थिए ।

तेसैले ओई शहर
सुन
म यो पटक
आफ्ना हड्डिहरु घोटेर सन्जिबनी तयार पार्छु
र पिलाउछु तलाई ।
ज्युँका तिहुँ राख्न तेरो त्यो मोहनी लाग्दो आभा
ताकी थप मजदुरहरु तेरो जालमा परुन
र
तेरो त्यो रक्त पसिनाको प्यास बुझिरहोस ।
*****

आबारा पुँजिबाद

ओई आबारा

तेरो गतिमा यो द्रुतता किन ?

नमान यो झुटलाई- कि त कुनै मायाबी शक्तिले 

 मन्त्रोच्चारण गरी छोडिएको 

राजसुय यज्ञको अबिजित घोडा होस।

तँ त शब्दमाथी शब्द थुपार्दै 

शक्तिकालागी 

क्रय बिक्रयको आदिम बार्टर भत्काउदै

बिचमा उठेका केहि समाजबादी डक्ट्रईन माथी धुलो छर्कदै

हजारौ कबिला र जनपथको

रगतले भिजेको

एक क्रुर औपनिबेशिक बर्तमान मात्र होस ।

ठयाक्कै समयको त्यो कालखन्डमा

तेरो आबारापनको उच्चतामा

म आईपुगेको थिए 

लड्न तँ सँग-आबारापनमा ।

तेरो उफानमा

सुन्दर बस्तिहरु जल्छन 

दियोको प्रथम प्रकास 

नबजात सपनाहरु जलाउछन
र
लुक्छन साधन र साध्यहरु ।

तेरो इस्थिरतामा 

कोमा बाट बिउजन्छ समाज र फेर्छ लामो स्वाश्

मुर्छनापछी एक्कासी निस्किएको

निस्सासिएर स्वास ।

एकै गुण तरलतानै 

हाम्रो मिलनबिन्दु ।

तेरो उफ्राईमा म अन्कुश लगाउन खोज्छु 

तँ मलाई तेरो मार्गमा हिडाउन प्रयासरत छस ।
दुबै आबारा, दुबै सन्कि

हिड्दैछौ सँगसँगइ

देखाउदै आफ्नो आफ्नो गुण ।

प्रत्यक रात कोठा छिर्नु अघि

तँ उभिन्छन - मेरा अगाडी पर्खाल बनेर
र हास्छस एक ब्यङ्ग । 

म फिस्स हास्दै

तेरो ढाड थप्थपाउछु 

र भन्छु -तँ एसैगरी आबारा बनिराख

ताकी म पनि जिबन्त रहिरहु

र लडिरहु तँसँग

यो आबारागिरिको युद्ध ।

तँ आबारा

अनी म आबारा
वाउ, 

कस्तो अपूर्व सम्योग 

घोर शत्रुता र मिहिन मित्रताको 

लगाम लगाउन उधत एक अकार्लाई 

लामो यात्रामा -

मलाई थाहा छ - तँ हार्छन एक्दिन 

तैले गुमाउनेछन - तेरो एकाधिकार 

तेती खेर निस्कनेछ

खन्डहर तेरो सम्राज्य भित्रबाट

एक बिशाल मानबसागर्

मनाउन उत्सब - तेरो पराजयको 

बिचरा तँ आबारा पुँजिबाद ।

मेरो घरभेटी

६०-६२ शालतिर म मंगलबजारको कुनै गल्ली भित्र बस्थे । कुनै घरपेटिको घरमा । उन्कै सम्झनामा - एक कोलाज्,ती दिनका र उनको पोर्ट्रेट ।

५० औ बर्षमा आफ्नो उमेर्को 

पाइलाहरु राख्दै गरेको

ब्यथितिले थिचियर , मिचियर

असह्य पिडाहरुको बिचमा

अढाइसय हड्डिहरु लियर

यउटा माम्सपिन्ड स्वचालित भइरहेको

नकोरियको कपाल, झुस्स दारी

थेप्चो नाक र अग्लो कद लियर

निगार पियुदै

मेरो घरभेटी 

(1)

सगरमाथा झै उठेको उस्को टोपी

सागर झै गडेको उस्को गाला

सृस्‍टि र प्रलयको

चक्र देखेको उस्को नयन

ब्ञजनी जिब्रो र

शिल्पी हात

धर्तिलाई चुम्बन गरेको

उस्को पाउहरु

मानौ उु पूर्ण,

१ अलिखित ईतिहास हो

मेरो घरबेटी

(2)

प्रत्यक सालको महङीले थिचियर

कुप्रो परेको उस्को ढाड

बजेट भाषाण सँग बड्ने उस्को तापमान

अनी

लिपी हरायको बर्बराहट

रक्सिको नशामा चुर भयर

 भुत र भबिश्यकोदर्शन हाक्दै

चुक पाक्दै गर्दाकोसमयबोध जसरी

बिस्तारि कुराको उठान अनी बैठान गर्ने

मेरो घरबेटी

(3)

अत्याधिक तापसङै

बिस्तारि उठ्ने फोका सरि

रक्सिको नशामा

आफ्नो ब्यदनाको

भुतका रोदन र पिडाको

प्रेतात्मको पोको

जेनतेन जोगाइराखेको

आफ्नो

मौलिकता गुमाउनेदिनको पर्खाइमा

यक्लो चौतारीमा बसेको

मेरो घरबेटी

(4)

बिदेशियका सन्तान

र

मरेकी श्रीमतीको  यादमा

अहोरात्र यकन्त साधन गर्दै

प्रतकक्ष्य साक्षात्कार गर्ने

अभिलाषामाकुनै अस्त्र बनाउन

आफ्नो हड्डिहरु घोटिरहेको

मेरो घरभेटी

(5)

आबरण

गुम्बा नजिकको चिया पसल । बुद्ध का शान्ती सन्देशहरुको एउटा कोलाहाल छ । छुटाउन नसकिने गरी मिसियका ध्बनी तरङगहरु । सिर खौरेका  हातमा माला घुमाउुदै मन्त्र उच्चारण गरिरहेका पित भिक्छुहरु ।यस्तै कोलाहाल को छेउमा रहेको चिया पसलमा  एउटा छेस्को र म सँगई चिया पिउदै छौ । चिया को सुरुप सुरुप को आबाज गाढा छ । धुवा उुडदैछ , धुलो झर्दैछ  ।  दुबै मौन । मौनता को बिचमानै छेस्कोले  मुख खोल्छ । 

आफ्नो  आबरण हेरेको छ्स ?

उु रोकिन्छ ।

फेरी केइ समयपछी बोल्छ - केही मा सुहाउने पनि छैनस ।

म मौन छु ।प्रतिकृया बिहिन ।

केही समयपछी अनी त नि ? म मुख खोल्छु ।

उु मौन बस्छ । 

मौनता कै बिचमा मा खल्ती छामे । चानचुन केही पैसा निकाले । दाई पैसा, यती भने । उु  सँग हात मिलाउछु मौनतामै  । हामी अगाडि बड्छौ  । दुई फरक दिशा अगालछौ । बाटा भरी आफ्नो आबरणको कल्पना गरे । साचै यो अबरण के हो ? अनी म कस्तो देखिन्छु होला । के तेसले भनेको जस्तो बेढंगको छु त । 

कोठा कती खेर पुगे थाहा नै भयन । ऐना को अगाडि आफुलाई उभ्याय । ऐना एउटा बस्तु जस्ले उतार्छ  आफ्नो स्वरूप जस्ताको तस्तै । हेरी रहे । फरक फर्क फरक आकृतिहरु चल्मलाय । कहिले शान्त र सौम्य को आभस भयो । लाग्यो कुनै योगिको जस्तो शान्त स्थिर प्राय  आँखा । आँखाको झिम्काइ सँग त्यो कतै बिलायो । आँखा झिम्काइ सँग पृथ्वी घुम्यो ।  अघिको योगिको मुखाक्रिती बिग्रिदै गयर  एउटा भयानक राक्षसमा परिवर्तन भयो । सोच्न नसकिने गरी परिवर्तन हुन थाल्यो । डार्विन का पुस्ता सम्म पुगियो । आकृतिहरु यक्पछी अको गर्दै चल्मलाई रह्यो सतहमा । 

आबरणको घनले  मस्तिस्कलाई लगातार प्रहार गरिरह्यो । उत्तर को खोजिमा । साच्चै यो आबरण के हो ?  टाउकोमा  आबरणको अर्थ छ कि खोतल खातल गरे । पाईन ।  नजिकै लडिराखेको शब्दकोश पल्टाय ।  उत्तर मिल्यो - कुनै पनि चिज या बस्तुको  बाहिरी बनाबाट जो सन्दौर्य सुचक हुन्छ ।अर्थ को प्राप्ती पछी म छेस्काको आबरणलाई जोडदार रुपमा घोल्छु र छोडछु ।केही समय पछी थिग्रिन्छ । थिग्रिसकेपछिको छानेको छेस्काको आबरण यस्तो हुन्छ । 

 उचाईमा मध्यम तर म भन्दा चानचुन दुई इन्च अग्लो । उठेको र कपालले स्थान छोडि आफ्नो क्षेत्र बिस्तार् गरेको निधार । गहिरा आँखा ।केही सुनियका र काला आँखाका डिलहरु । शायद मध्य रात सम्मको अनिन्ध्राले होला । गोलो अनुहार को बिचमा इज्जतिलो नाक । श्यामल बर्ण को भयपनी मन्द मुस्कुराइरहने । 

के आबरण  सत्य हो ?  नत्र मेरो आबरण उपर किन यती धेरै खिसिटिउरी हुन्छ । कि यो सोच्ने मस्तिस्क सत्य हो । कि टाउका पिछ्यका सत्य । कि दुबै झुट ? सत्यता को रङ पोतियका असत्य र भ्रमका पाठ त होइनन । गम खायर बस्दै छु । आखिर के हो ? केन्द्रै  बोल्छ , समाधान दिन्छ । बाहिरी सतह नै हो गुदि केन्द्र नै हो ।सतहको भेद गर्ने दृष्‍टि केन्द्र नै बनाउछ । 

मस्तिस्क भित्र रहेको अर्को मस्तिस्कले आबरणलाई घच्घचाउछ । गुजुल्टा का गुजुल्टा स्नायुहरुमा झन्कार पैदा गर्छ । स्नायुहरुले खुटाउन नसकेको गन्जागोललाई दृष्‍टिको पर्दाले जालझेलतिर उन्मुख गराउछ  । सत्य र असत्य को भेद पाइदैन । सत्य सत्यनै भयो असत्यपनी सत्यतातिर लम्किरहेको भान पर्छ । दुई मस्तिस्क बिच्को लडाईंमा असङख्य बिकार हरु पैदा गर्छ । बिकार को बिचमानै मान्छे रुमलिन्छ कुहिरोको काग जसरी ।

आबरण  सत्य कि गुदि ? यो प्रश्न अनुतरित नै छ । साधारण प्राय बुझाईमा आबरण सत्यको पर्दा हुन्छ ।  एउटा पर्दा जो आँफैमा असत्य र झुटको गर्वमा हुर्केको हुन्छ। आपको आबरणले आपको गुदिलाई बचाउछ । अझ भनौ त्याभित्रको अर्को आफु बन्ने शक्तिलाई बचाउछ । तर आबरण महानताको कथा लेखिन्छ ।  असङख्य  रेखाहरु कोरिन्छ । खिनाउरा कलम झन खीइन्छ । आबरण सत्यता लेख्दा लेख्दै । मन नलागी नलागी लेखियका आबरण सत्यका बङाटिङा अक्षेरहरु । आबरणले भरियका खोस्टाका चा\ङहरु ।

गुदि सत्य नि  । आम् बुझाईमा गुदि सत्य हुँदैन  गुदि दृष्‍टिगत छैन । असङख्य आबरण भित्र लुकाइराख्छ आफुलाई । लाग्छ संसारले खोजी गरिराखेको खुन्खार  अपराधी हो । गुदि समाजमा असरल्ल छोडदैन आफ्नो अस्तिस्त्वो । नत्र गुदि र आबरण को  कुनै भेद नै भयन नि । धुजा धुजा भयको फोहोरी आबरणभित्र आफ्नो गुदि बाचाउछ । सुन्दर दिन को लागि । हिलोमा फुल्ने सुन्दर कमल जस्तो । गुदि फक्रन्छ असामाजिक र काठओर बाताबरणमा । सोचाइ को बिन्दुको अन्त्य पछी ।अनैतीकअ, असुन्दर र क्रुर दिनमा पनि शान्त  बस्छ । मौनत साधना गर्छ। जाडोको कोइली जस्तो । बसन्तको शैशबी दिनमा नै न्रित्य गर्दैन । गीत गौउदैन । क्षिणिक बसन्तमा गीत को के मज्जा, न्रित्य को के आनन्द । प्रौढ  बसन्तको दिनमा आफ्नो यौबनता फर्काउछ । डर ले जरो गाडेको हुन्छ । पर्खन्छ । प्रौढतासम्म । आबरणको पत्र द्वरा गुदि श्रीजना हुन्छ। या गुदि को ठोसताले आबरणको आकार लिन्छ । या दुबै सँगसँगनै हुन्छ । आबरणभित्र को मस्तिस्क या मस्तिस्क बाहिरको आबरण ।

सामाजिक सम्रचनागत सिकाई , तेस भित्रको ब्यबहार र प्राकृतिक पाठशालाले गुदि निर्माण  गर्छ । निर्माणधिन गुदि माथि लेप लगाउने काम कागजी ज्ञानले थपे जस्तो गर्छ । मानिस हरु सँगको  संगत उनिहरुको फरक बिचार  र सस्क्रिती र बादबीबादले गुदिलाई ठोसताको आकारमा ल्याउन सघाउछ । आबरण चाहेर या नचाहेर पनि स्वोभाबिक तरिकाले बिकास हुन्छ । प्रकृतिको नियम उलङघन गर्दैन । श्वेत या श्याम रङको प्रयोग गर्दै आफ्नो मसिनो कुचि चलाऊछ क्यानभास्मा । रङहरुको धेरी प्रयोग गर्दैन । केबल दुई रङ लीएर मिश्रन तयार गर्छ । त्यसमाथि पुर्खाबाट आयको आनुबम्शिक गुणले रङहरुको उुचित सयोजन मिलाउछ । 

यी भिन्न आबरण  र गुदिलाई जब यकै ठाउमा मिसाइन्छ । रङहरुको सम्योजन अजिब किशिम ले हुन्छ  । मान्छे पूर्ण आबरणको नि बन्दैन न त पूर्ण गुदिको । कतै कतै दुबइ गुण मिसिन्छ र नयाँ गुण को बिकास हुन्छ ।नबिन गुण भनेको दनदात्म्कता हो । गुदि भित्रको असङख्य बिचारको  संघर्श । हेरेको एउटा हुन्छ भोगाइमा आर्कै । बिचारको लामो संघर्श चल्छ आबरण गुदि आबरण  गुदि गुदि आबरण  गुदि गुदि गुदि आबरण  आबरण  आबरण  आबरण  आबरण  ...............................................................