घर फर्केका रातहरु

सुर्य पस्चिमी क्षितिजमा ढल्कनु पूर्वनै
मनहरु, मस्तिस्कहरु
पोको पार्छन केहि सम्झनाहरु
केहि थान अतृप्त सपनाहरु
र हुत्याईदिन्छन
रुकस्याक भित्र
एक यात्रा गर्न
र
साँझ परेपछि
कुनै मृत्युको खबर बोकेर हिँडेको-खबरी जस्तो
मुद्धाको तामेली भर्न हिँडेको-तामिलदार जस्तो
साझमा खर्क तिर फिरेका-चौपाएको हुल जस्तो
हजारौ हजार मान्छेहरु
सलहको टोलिजस्तै-छपक्क अँध्यारो आकाश छोपेर
प्रबासबाट फिर्छन देश तर्फ
र ओर्लन्छन
हिमालका टाकुराहरुमा
पहाडका कुना र कप्चेरामा
तराईका सम्म फाँटहरुमा ।
********
हो,
रातहरु प्रबाशबाट फिर्छन
देशतर्फ
र्
भेट्छन आफ्ना स्वोजन
गर्छन भलाकुसारि
साट्छन सुख दुखका मिहिन शब्दहरु ।
भेट्छन आफ्ना साथीभाई र सङि
जान्छन कुनै मेलामा र बसिदिन्छन रोधिमा
गाउन गित्
" फर्केर आए म यि अध्यारा रातहरुमा........

**********
दिँउसभरिको थकानपछी
यो रेगिस्तानमा
ताँतो बालुवामाथी बसेर
चिसा खब्बुसहरु चपाँउदै
पानीले निलेपछी
उ -थुक्छ भुँईमा
सिंहदरबार सम्झेर ।
***************
ओई शासकहरु
त्यो सिंहदरबार भित्र , तिमीलाई एँठन हुँदैन्
दुख्दैन कतैपनी अलिकति
तर बिडम्बना
सिंहदरबार भित्रबाट -केहि थान गिद्धहरु
चिहाईरहेछन -एअरपोर्ट तर्फ
र्
कुरिरहेछन
प्रत्यक दिन
बन्द बाकसभित्र
फ्रोजन सपनाहरुले
पुरिएर आउने लाशहरुलाई।

***************************

                                                                    

                                                                      पहाडहरु

म

टुकु-टुकु आँगनमा हिड्ने हुदाँ

बा -परका काला पहाडहरुलाई

आफ्ना औंलाहरुले इन्कित गर्दै भन्नुहुन्थ्यो-

तँ- ति पहाडहरु जस्तो बन्नुपर्छ ।

धिर र स्वाभिमानी ।

आमा  थप्नुहुन्थ्यो

हेर त- समय अनुसार उस्ले सहन गर्ने प्रतिकुलताहरु

आगो , पानी , हुन्डरी अनि एस्तै एस्तै

तर पनि कती शान्त

हो ! तँ बन्नुपर्छ पहाडजस्तो -शान्त ।

तर मलाई कता कता नमज्जा लाग्थ्यो

पहाड बन्न्ने कुराले

र भन्थे -छ्या

बन्नुछैन मलाई -एस्ता काला निर्जिब पहाडहरु  ।

*********** १************

अलि पछी

चौतारिको गफभित्र

मेला पर्म र पर्बमा

मैले सुनिरहे

कुहिनो र पहाडको युद्धको कुरा

सधै मान्छेहरु पहाडतर्फ हुन्थे

र हास्थे एक कुटिल हाँसो

कुहिनोको त्यो दुस्साहास उपर ।

तेती खेर लाग्थ्यो

यी पहाडहरु युगतपस्बी हुन

महान र बिराट छन ।

सभ्यता सँग युगको भाका बोल्छन

र पनि

कती शान्त छन

सत्य छन सौम्य छन

तर पनि अहँ मलाई त्यो आभाले तान्न सकेन ।

************* २***************

मलाई थाहा थिएन

यि शान्त र सत्य मानिएका पहाडहरुपनी

आफ्नो स्वार्थको निम्ति

एक फिलिङोलाई निभाउन /दबाउन

गर्याल्मगुर्लुम ढल्छन भनेर

र असरल्ल छोड्छ्न

इतिहास भित्रका

अभिसिप्त कुन्ठाहरु

ईगोका पहाडहरु

र प्रतिधोनित गर्छन अल्टर इगोका इकोहरु

दुर दुर सम्म

र

फेरी फर्कन्छु  कुहिनो र पहाडको कथामा

तुलना गरे

ई कुईनाहरुलाई बर्बरिक सँग

अनी काला पहाडहरुलाई कुट कृष्ण सँग ।

त्यसैले एतिखेर

मेरा अगाडी

सबैभन्दा भयन्कर प्रश्नले उत्तर खोज्दैछ्न -

ए काला पहाडहरु

धैर्यता र सहनशिलताको

पाठ घोकाउदै ,

सदियौ देखी

फरक बिचार राख्नेहरुलाई

कैद गरिराख्यौ

के अब

कोर्स अफ हिस्ट्री बदल्ने बेला भएन र ?

कि कुर्नु पर्नेछ सदियौ

र  फेरी सुन्नुपर्नेछ

ति कुरुप 

पहाड र कुहिनाका कथाहरु   ।

**************३****************

शहर

धेरै पछी
रात्री बसको बाँसी हाबा डकारेर
भेट्न आए शहर 
म तँलाई
भब्य स्वागतको तयारी गरिस त ?
***********

ओई शहर -
खै चिनिनस मलाई ?
म क्या त -उही पुरानो सखा
तेरो भुतको मायाबी कथाको ।
बिर्सिस मलाई
की नचिनेको नाटक गर्दैछस ?
किन सझाउन्नस आफ्नो द्वारहरु
किन सुन्दिन म स्वागत धुनहरु
मेरो आगमनमा
कतै
तँ पनि
चिसा मानिसहरु बोक्दा बोक्दै
मेटामर्फोसिस त भईनस
र बनिस शुस्क निर्जिब ।
*******

सम्झी त - ति पुराना रुमानी दिनहरु
हाम्रो जुगलबन्दिको :

एक साझ्ँं
बुढो रात्री बसको
ढोका बाट
थकित शरिर बोकेर
मेरा उत्साही खुट्टाहरु ले तँलाई चुमेको दिन!
ओहो त्यो समय अनि तेरो त्यो
मिहिन सिर्सिरे हावाको भब्य स्वागत ।
****

के थाहा मलाई
तेही खुट्टामा अर्थका लम्बेतान सिक्री कसेर
डुलाउछस मलाई
तेरा ति निर्जिब गल्लिहरुमा
जहाँ मैले आफ्नो
पसिना र रगत बेच्नुपर्थ्यो भनेर
कौडिको भाउमा
तेरो सुन्दरता बचाउन ।
****

के गराईनस मलाई
के गरिन मैले
सधै युद्ध मोर्चाको प्युशा जसरि
शतिशाल  सरि
तेरो त्यो सुन्दरता बचाई राख्न
हजारौ रातहरुलाई कृतिम श्वासप्रश्वास  दिएर
मोर्चा सम्हालिराखे
त कोमामा हुँदा
आफुलाई निचोरेर
तलाई रगत दिईराखे ।
तँ निभ्छस भनेर
कैदी गृहमा निद्रालाई कैद गरेर
रातभर म लडिरहे ति चक्रबात हुन्डरी सँग
केबल तँलाई  बचाँउन ।
*****

तर पनि मैले केहि गुनासो गरिन
म खुशी थिए
मेरो सखा प्रगतिपथमा लम्कदै गरेको देखेर
के थाहा मलाई
समयको रफ्तारमा
म कुरुप हुन्छु भनेर
र असुहाउदो हुन्छु तेरो सुन्दरतासँग
रक्त पातलो हुन्छ र बेकामे हुन्छन भनेर
एक क्षिण सिपाही
जो युद्ध देखी आजित भएर शान्ति खोज्छ भनेर ।
तर पनि
तेरो सुन्दरतामा धब्बा नलागोस
प्रगती पाईला नरोकियोस भनेर
स्वास रोकेर साथ दिए ।
*****

ति इतिहास
के अब तेरा लागी कुनै अर्थ राख्दैन ?
किन लुकाईस ति कथाहरु
सङ्घर्शका, धोका र कपटका ।
किन जलाईस ति पेन्टिङ ब्रशहरु
जो अन्तिम स्ट्रोक दिदैथे क्यान्भासमा
र
उतार्दै थिए तेरो अनुहार ?
*****

शहर-
तँ एक क्रुर सामन्त होस ।
नयाँ बलिस्ठ मजदुर पाएपछी
तलाई के आउथ्यो यो बुढो बेकामे मजदुरको याद
जस्ले हिजो तेरो मायाबी राज्यमा
आफ्नो सर्बस्वो सुम्प्यो
तँ सामन्तिनै रहिछस -शहर
तेसैले
यो तेरो पुरानो सखा फर्केको छु
तेरो दैलोमा
सम्झदै आफ्नो लगानि
बगेका पसिना र रगत
र
तिर्न चहान्छ तेरो त्यो गुन
जुन मृत्यु भन्दा भयाबह थिए ।

तेसैले ओई शहर
सुन
म यो पटक
आफ्ना हड्डिहरु घोटेर सन्जिबनी तयार पार्छु
र पिलाउछु तलाई ।
ज्युँका तिहुँ राख्न तेरो त्यो मोहनी लाग्दो आभा
ताकी थप मजदुरहरु तेरो जालमा परुन
र
तेरो त्यो रक्त पसिनाको प्यास बुझिरहोस ।
*****

आबारा पुँजिबाद

ओई आबारा

तेरो गतिमा यो द्रुतता किन ?

नमान यो झुटलाई- कि त कुनै मायाबी शक्तिले 

 मन्त्रोच्चारण गरी छोडिएको 

राजसुय यज्ञको अबिजित घोडा होस।

तँ त शब्दमाथी शब्द थुपार्दै 

शक्तिकालागी 

क्रय बिक्रयको आदिम बार्टर भत्काउदै

बिचमा उठेका केहि समाजबादी डक्ट्रईन माथी धुलो छर्कदै

हजारौ कबिला र जनपथको

रगतले भिजेको

एक क्रुर औपनिबेशिक बर्तमान मात्र होस ।

ठयाक्कै समयको त्यो कालखन्डमा

तेरो आबारापनको उच्चतामा

म आईपुगेको थिए 

लड्न तँ सँग-आबारापनमा ।

तेरो उफानमा

सुन्दर बस्तिहरु जल्छन 

दियोको प्रथम प्रकास 

नबजात सपनाहरु जलाउछन
र
लुक्छन साधन र साध्यहरु ।

तेरो इस्थिरतामा 

कोमा बाट बिउजन्छ समाज र फेर्छ लामो स्वाश्

मुर्छनापछी एक्कासी निस्किएको

निस्सासिएर स्वास ।

एकै गुण तरलतानै 

हाम्रो मिलनबिन्दु ।

तेरो उफ्राईमा म अन्कुश लगाउन खोज्छु 

तँ मलाई तेरो मार्गमा हिडाउन प्रयासरत छस ।
दुबै आबारा, दुबै सन्कि

हिड्दैछौ सँगसँगइ

देखाउदै आफ्नो आफ्नो गुण ।

प्रत्यक रात कोठा छिर्नु अघि

तँ उभिन्छन - मेरा अगाडी पर्खाल बनेर
र हास्छस एक ब्यङ्ग । 

म फिस्स हास्दै

तेरो ढाड थप्थपाउछु 

र भन्छु -तँ एसैगरी आबारा बनिराख

ताकी म पनि जिबन्त रहिरहु

र लडिरहु तँसँग

यो आबारागिरिको युद्ध ।

तँ आबारा

अनी म आबारा
वाउ, 

कस्तो अपूर्व सम्योग 

घोर शत्रुता र मिहिन मित्रताको 

लगाम लगाउन उधत एक अकार्लाई 

लामो यात्रामा -

मलाई थाहा छ - तँ हार्छन एक्दिन 

तैले गुमाउनेछन - तेरो एकाधिकार 

तेती खेर निस्कनेछ

खन्डहर तेरो सम्राज्य भित्रबाट

एक बिशाल मानबसागर्

मनाउन उत्सब - तेरो पराजयको 

बिचरा तँ आबारा पुँजिबाद ।

मेरो घरभेटी

६०-६२ शालतिर म मंगलबजारको कुनै गल्ली भित्र बस्थे । कुनै घरपेटिको घरमा । उन्कै सम्झनामा - एक कोलाज्,ती दिनका र उनको पोर्ट्रेट ।

५० औ बर्षमा आफ्नो उमेर्को 

पाइलाहरु राख्दै गरेको

ब्यथितिले थिचियर , मिचियर

असह्य पिडाहरुको बिचमा

अढाइसय हड्डिहरु लियर

यउटा माम्सपिन्ड स्वचालित भइरहेको

नकोरियको कपाल, झुस्स दारी

थेप्चो नाक र अग्लो कद लियर

निगार पियुदै

मेरो घरभेटी 

(1)

सगरमाथा झै उठेको उस्को टोपी

सागर झै गडेको उस्को गाला

सृस्‍टि र प्रलयको

चक्र देखेको उस्को नयन

ब्ञजनी जिब्रो र

शिल्पी हात

धर्तिलाई चुम्बन गरेको

उस्को पाउहरु

मानौ उु पूर्ण,

१ अलिखित ईतिहास हो

मेरो घरबेटी

(2)

प्रत्यक सालको महङीले थिचियर

कुप्रो परेको उस्को ढाड

बजेट भाषाण सँग बड्ने उस्को तापमान

अनी

लिपी हरायको बर्बराहट

रक्सिको नशामा चुर भयर

 भुत र भबिश्यकोदर्शन हाक्दै

चुक पाक्दै गर्दाकोसमयबोध जसरी

बिस्तारि कुराको उठान अनी बैठान गर्ने

मेरो घरबेटी

(3)

अत्याधिक तापसङै

बिस्तारि उठ्ने फोका सरि

रक्सिको नशामा

आफ्नो ब्यदनाको

भुतका रोदन र पिडाको

प्रेतात्मको पोको

जेनतेन जोगाइराखेको

आफ्नो

मौलिकता गुमाउनेदिनको पर्खाइमा

यक्लो चौतारीमा बसेको

मेरो घरबेटी

(4)

बिदेशियका सन्तान

र

मरेकी श्रीमतीको  यादमा

अहोरात्र यकन्त साधन गर्दै

प्रतकक्ष्य साक्षात्कार गर्ने

अभिलाषामाकुनै अस्त्र बनाउन

आफ्नो हड्डिहरु घोटिरहेको

मेरो घरभेटी

(5)