Thursday, November 24, 2016

काँचका टुक्राहरु

टुटेका, फुटेका
अनी 
पुन जोडिएका
केहि थान पुराना
काँचका टुक्राहरु ।

धेरै पहिले
सुशोभित हुन्थे
यी राजसि काँचहरु
महलका भिताहरुमा
र उतार्थे प्रतिछाँया
महाराज र तीनका गणहरुको ।
समय फेरियो र फेरियो चेतना
कुनै रात
भयङ्कर कोलाहालको बिचमा
महलका परखालहरु ढले
टुटे ति काँचहरु
र कैद भए इतिहासमा ।

तर
समयक्रममा कैद भुक्तान गरेको कैदी जस्तो
पाप मोचन गरेर तिर्थयात्रा बाट फर्केको
कुनै धर्मभिरु जस्तो
आफ्ना छिन्नभिन्न भएका
प्राकृत गुणहरु सँगाल्दै
शब्दका केहि लेपहरु लगाई
नयाँ आकारमा
जुट्दैछन रे
ति टुटेका फुटेका
पुराना काँचका टुक्राहरु ।

ती काँचहरु
रगतले भिजेका छन
नजिकै जादाँ
ह्वास्स गनाउछ शडयन्त्र
धेरै भुलहरु छन उस्का
तर पनि उ बेपर्बाह
देखाउछ प्रतिछाँया गद्धारहरुको
कुनै मायाबी राजकुमार जसरि
धेरै धेरै सोझा इमान्दारहरु
उस्ले उतारेको प्रतिछाँयामा
आफ्नै रगत चडाएर फर्केका छन्
ती सुनौला दिनहरुमा
जहाँ फुल्दैथिए फुलहरु ।
ज्यानमारा काचँका टुक्राहरु ।

ओई समय!!
भन त
के म अझै उठाँउ
ति राता काँचहरु
सजाँउ आफ्नो मटानमा
र हेरौ आफ्नै प्रतिछाँया
छ््या घिन लाग्छ मलाई आफै देखेर
र उस्ले कोर्देको प्रतिछाँया हेरेर
अझै कती आसाबादी छौ
खोजिरहेछौ त्यहिभित्र
दुर भबिस्यको रङिन सपना
बर्तमानमा कात्रो ओडेर ।

निशाको बिचमा चम्कने
धिप्धिपे जुनकिरी
र उस्लाई हेर्दै
संगीत भर्ने असख्य भ्यागुताहरु भएको
एस घडिमा
त पनि अजिब छस समय
साच्चै भन न -
किन भर्दैछस जिबन
ति कंकालहरुमा ?

Saturday, July 16, 2016

मलामिहरुको शहर



सभ्यताको दौडमा
मिथकले किचिएर 
आफुलाई भुल्दै गरेको
समय बिर्सिसकेको
आत्माहरुको एक शहर
जो भड्कन्छ
अकारण, अन्जानमानै
सडक
चोक , गल्लि, भट्टि
र सिङदरबारका कुनाहरुमा
मलामिका हुल बोकेर ।
(1) 


हेर्नुस
भखरै एउटा लड्यो,
र
एक हुल मलामी हरु
सुन्य पदचाप बोकेर
आर्यघाट तिर बड्दैछन
र
तेही आर्यघाटमा
घाटेहरु जप्दैछन मन्त्र
छर्कदैछन जल
र कोसिस गरिरहेछन
भर्न स्वास
आर्को पुरानो एउटा लासमा ।
(2)

आर्यघाटको नजिकै बसेर
म नियालिरहेको थिए - लाशलाई
घाटे हरु निकाल्दै थिए
उस्का कमिजबाट
केइ कागजपत्र
जस्मा कोरिएका थिए
बिकासकाकेइ सपनाहरु
र सँगइ थियो
एउटा पुरानो नक्सा
जो हेर्दा भिन्न तर बिशाल थियो ।
उस्को इस्टकोटको बाहिरी खल्तिमा
केइ पुराना सन्धी सम्झौताका
पत्र हरु थिए
र सँगइ थियो
एउटा नलेखिएको -फुलिस्केपको पाना
मलाई थाहा छैन
उ
के लेख्न चाहान्थ्यो तेस्मा ।
(3)

प्रत्यक दिन आर्यघाटमा
सपनाहरुको एक लाश जल्छ
तर अफसोच
मलामिहरु सधै मन्द मुस्कानमा हुन्छन
र फर्कदै गर्दा
टिप्छन खोला किनारबाट
एउटा ढुङा
एस्तै छ
यो मलामिहरुको शहर ।

(4)

Sunday, June 26, 2016

असारे बिद्रोह

जब
लेखहरुलाई कालो घनघटाले छोप्छ ,
मेघ गर्जन्छ र बादल बर्षन्छ्
हो
तेतिनै खेर
आँगनहरु सरेर-पिढिमा उक्लन्छन
पिढिहरु मजेरिमा लुक्छन
र
सुरु हुन्छ एक अध्याय
असारे बिद्रोहको ।


तल सिमलिटारका
कान्छा दाईहरु
मिर्मिरे उज्यालोमा
घन ठोक्छन र चुट्छन फलामे पाताहरु ।
त्यो घनको आबाज
एक संगीत बनेर गुन्जन्छ
र
पूर्वआभास गराउछ
असारे बिद्रोहको ।
तेतिनै खेर
पर सिम्लेमा घले दाई,
सुल्पा तान्दै
चोयाँले अन्तिम रुप दिईरहेका हुन्छन घुमहरुलाई ।



बसिलो, आइकर र रामो लिएर
राम थिङका
सिल्पी हातहरु कुद्छन
मुढोमाथी
र तयार पार्छन
एक हलो,
एक जुवाँ
र
एक दाँदे ।


एसरिनै
असारे बिद्रोह अघि
प्रत्यक बर्ष
सिमलिटारका कान्छा बिश्वोकर्माहरु
सिम्लेका घलेदाईहरु
राम थिङका सिल्पी हातहरु
तल्लिन रहन्छन
सघाउन-एक बिद्रोहलाई ।


कर्पोरेट घडिभित्र चल्ने,
यो समयमा
के मुल्य छ र खै,
त्यो पसिनाको
त्यो रगतको
जस्ले भिजाउछ धर्ति
गर्न एक बिद्रोह ।


बारम्बारको हारपछी पनि
श्रम सर्बोपरी मान्ने
यि साक्षात देबताहरु
हार मान्दैनन्
र
त सघाउछन
प्रत्यक असारे बिद्रोहलाई ।


हो ,
असारहरु
बिद्रोहका गित गुनगुनाउछ
प्राकृतिक संगीतको रापमा
सुत्रपात गर्छन क्रान्तिको
रोपेर युग चेतनाको -त्यान्द्रा
सिम टार र बेसिहरुमा ।

Monday, June 13, 2016

नबसामन्तहरु

नबसामन्तहरु
तिम्ले जस्तो बुझ्दिन म,
राजनिति र तेस्का प्रत्यक अक्षर भित्रको उकालो ओरालो
तर म
तेती कम्जोर पनि छैन
म बुझ्छु सग्लो राजनिती शब्द ।
तिमी त्याहा भित्रको अक्षर केलाउछौ
शिशु कक्षाका भाई बैनिले झै
लगाउछौ बाइमात्रा र कान्दाने
एकलक्खे र दुईलक्खे
र
तेसैभित्र घुमाउछौ अक्षरका स्वोरुपहरु
म अवाक्क, शब्दजालभित्र
एकोहोरो सुन्छु तिमीलाई
तिमी तेही शब्दकपट भित्र
मेरो रगतको मुल्य सोच्छौ,
पाखो खेत र बारी सोच्छौ
तर म निशब्द
टाउको हल्लाउछु ।

अझै पनि
लालदर्बारको भित्ताहरुमा
सयौ भिम मल्लका रगतले लत्पतिएर बनेका
अब्स्ट्रायक धब्बाहरु
रुन्छ्न रे रातमा
र
कोसौ टाडा रेगिस्तानमा
जिउदा भिमसेनहरु
लड्छन युद्ध मृत्यु र जिबनको
धान्न त्राण देशको
र
यी नबसामन्तहरु
बेपर्बाह्, कल्पनाको महलमा बसेर
एकोहोरो रट्टा मार्छन
र गर्बले सुनाउछन बासी सपनाहरु ।

यि नबलेन्डुप हरु
नब सामन्त हरु
शब्दको कनिका छरेर
तयार पार्छन
तपाइ हामी जस्तै कुकुरहरु
जो तयार छौ
गाँउन स्तुती
लेख्न प्रसस्तिका थाकहरु
चोक सडक र गल्लिहरुमा ।

Wednesday, March 9, 2016

जोर्बा

युनिभर्सिटी छेउको अपार्ट्मेन्ट । युनिभर्सिटी सर्कल । दुइ तले अपार्टमेन्ट को भुइतल्ला । देब्रे पट्टिको कोठा न १५५ । रातको लग्भग एक बजे । उ  मौन छ । सोचिरहेछ अब के आउछ । १ कि ६ । कि अरु अन्कहाँरु । २-३-४-५ । एतिकैमा सानो गट्टी छोड्छ हातबाट । भुइमा पुग्नु अघी गट्टी दुइ चार पुर्ण  चक्कर काट्छ । निमेश भरको शान्त । गट्टिको अन्तिम घुमाई सँगइ उ चिच्याउछ - छक्का । चिच्याउदा  कान्मा सिउरेको चुरोट भुइमा बजारिछ ।

उ बोल्छ - ओइ माने लाईटर लेले । माने उर्फ मानबहादुर । खेल को अर्को खेलाडी । माने बिस्तारै खल्तिबाट लाईतर झिक्छ र भन्छ - लिनुस । उ चुरोट सल्काउछ । धुवँको एक सर्को उस्को फोक्सो लाई छोएर बाहिर निस्कन्छ । उ फेरी गट्टी समात्छ । बिस्तारै गट्टी लाई ओल्टाई पल्टाई गरेर हेर्छ । कुनै अन्क को आशमा सपना कोर्छ केइपल पछिको । मुठी कस्छ । र  फेरी गट्टी छोडछ । अन्क ले धोका दियो उस्लाई । उस्ले हात बजार्यो भुईमा र केहि बर्बर्‍यो ।

हात बजार्दा चुरोट भुइमा झर्यो ।

 दाइ तपाई पनी  चुरोट त राम्ररी समात्नुस ।

 नकरा न कैले काही भैहाल्छ नि ।  उ एति बोल्छ ।

 म खेल्को दर्शक दृगमा बसेर खेल हेर्दै छु । बिस्तारै पालो घुम्छ । र फेरी उस्को हातमा नै आइपुग्छ ।

यो नागपाशाको खेल हो । यहाँ सधै उच्चतम अन्क को आश गरिन्न । परिस्थिती हेरेर सम्भाबित अन्कको आशा गरिन्छ ।मिले बिजय नमिले पराजय ।यो सायद जिबन सिकाउने खेल हो लाग्छ ।  

******

बडो रस्साकस्सिको खेलमा उ हार्छ । केइ लबज निस्कन्छ मुखबाट । एउटा नबुजिने लिपी । अनि मौन बस्छ । ल पासा गूड नाइट - एउटा हात तेर्साउदै भन्छ । नजाउ न टिमी अइलेनै । उ बोल्छ । अब अर्को दिन खेल्ने हो पासा के भन्छौ ? उ प्रश्न तेर्साउछ ।

अर्को अर्को भन्ने त हो नि टिमिले , कैले धेरै बेर  खेल्ने हैन । उ बोल्छ । हैन पासा अर्को दिन भयङकर खेल्नु पर्छ । अर्को थप्छ । ल ल, चिया पिएर र त जाउ । उ भन्छ । चिया पनि अर्को दिन । अर्को बोल्छ । 

बिसतारै खेल उठ्यो । खेलाडी लाखा पाखा लागे । 

उ ताप्के बसाल्छ । ग्यास खोल्छ । १ कप पानी हाल्छ र २-३ चम्चा चिनि । कपमा थोरै कफी राख्छ । भक भक 
आबाज सँगइ पानी खन्याउछ कपमा  । ड्रअर बाट चुरोट झिक्छ । कफी कप समातेर बाहिर निस्कन्छ । पार्किङ लट अगाडिको पेटिमा बस्छ । ओठले चुरोट हल्का च्यापेको छ । एक हातमा कफिको कप । अर्को हातले छाम्छाम छुम्छुम गर्छ र लाईटर झिक्छ । लाईटर बाल्यो र चुरोट सल्कायो ।

जुनली रात मा उ मस्त छ । शहर सुतेको बेला उ जागा छ । सयौ बिचार हरु पलाउदै मर्दै छ्न उभित्र । चुरोट्को 

अन्तिम सर्को तानेर भुइमा मिल्काउछ । फेरी एक घुट्को कफी ।

*********

उ द्रुत छ । सानो फुर्सद्मा पनि भक्तपुर घुमाउछ आफुलाई । घुम्छ देबलहरु । साथी सङिलाई भन्छ - छु दु छिमियु: हालखबर ? आ न अथे:ये: ला । न्यकु: बुईउ न्ह्यपन: मलुला, अले गथे जुइ: मालले । उनिहरु उत्तर दिन्छन । हासो को फोहरा छुट्ट्छ ।

धिमेको मधुर ध्वोनी उस्को कानमा ठोकिन्छ । हाकुपटसिमा सजिएकी मैचा -उस्को कानमा फुस्फुसाउछे - अ: बाउचा, म्ह:फु ला । उ पनि खास्खुसे स्वोरमा नै भनिदिन्छ - म्ह:फु, छन्त लुमन्का: च्वोनौ। ए मैचा छला: जित: तस्कं: य:  । मैचा लाजले रातो हुन्छे र भन्छे- छौँ म्हक्से: जक जुइका: । उ मसक्क मस्किन्छ ।  आखिर  समय 
पनि त एक सपना हो । उ भन्छ । मैचा कतै हराउछे ।

उ सम्झन्छ – खेतका आलिहरुमा दौडेको । सकी नसकी भए पनि ढाकर को सन्तुलन मिलाउन खोजेको ।  अएला को सुरमा नाचेको । जात्रामा मैचा लाई जिस्काएको । रात बेरात दर्बार स्क्वाएर मा रुमल्लिएको । सिद्ध पोखरिमा पौडेको ।

रात भर उस्भित्र गणितका सुत्र हरु दोहरी खेल्छन । योग र बिग्रहको । कल्पना र यथार्तको ।  सोचाई दुरतामा 
पुग्छ । 

*********

चर्च बेला बेला मा घन्टा ठोक्छ । उ झस्किन्छ , ओहो म कहाँ छु । तर त्यो निमेशिय । अर्को एक चुरोट । छेउको सडकबाट एउटा गाडी हुइकियो । उ सोच्छ- उ यो पनि यती राती जिन्दगी खोज्न निस्कियो जस्तो छ । बिचरा नभेट्टाई मर्नेभो । हाबामा औंलाले काल्पनिक बृत बनाउछ । मन्द मुस्कान ।

के तेस्को कुरा । ह्या………………….. छोड एस्ता कुरा । हातले टाउकोमा प्याट्ट हान्छ । सान्तोना आफैलाई।

बिहानिको मिर्मेरेमा उ सामाजिक सन्जालका पाना पल्टाउछ । शुभ प्रभात लेखिएको एउटा पोस्टमा कमेन्ट गर्छ - लौ तिमीलाई पनि । उताबाट तत्काल रिप्लाई आउछ - अझै सुतेको छैन । उ लेख्दैन केहि ।

 बत्ती आफ्नो अस्तिवो गुमाउछ । उ सुत्छ ।

*****

म कैलेकाही उस्को साम्राज्यमा पुग्छु । 

के छ पासा खबर ?

माम्पाखा !!! टिमिपनी जैले एउटै प्रस्न गर्छ बा- के छ रे ? अनपेक्षित उत्तर आउनु स्वोभाबिक हुन्छ प्राय 

। म खिस्स हासिदिन्छु । 

चिया खान्छौ ? उ प्रश्न गर्छ । अब तपाईंले भनेपछी नखाने कुरा नै आउदैन नि । म भन्छु ।

मैले भन्यो भनेर  मन नलागी नलागी चै नखाउ । उ केइ रुखो बन्छ ।

अस्विकृती जनौन नि सिक न । कती भनु तिमीलाई ?

तेइ त जानिन नि । म थप्छु ।

उ चिया बसाल्छ र ड्रअर बाट चुरोट झिक्दै म तिर तेर्साउछ - लाउ सल्काउ ।

म हसिदिन्छु । चुरोट समात्छु र सल्काउछु । धुवाँ को एक गुम्बज हाबा मा मिसिन्छ । म प्रश्न गर्छु ? 

अनि के छ त योजना पासा आगामी दिनका ?  

उ ठटैठ्ट्टामा भनिदिन्छ – अँ, मलाई हावा बन्न मन छ -घोलिन मन छ यो बायुमन्डलमा र सर्बब्यापक हुन । पुग्न मन छ अन्तस्करण मान्छे हरुका र छाम्न मन छ मुटु हरु । गिजोल्न मन छ ति मुटुहरुलाई छुट्टाउन रङ । खोतल्न चाहन्छु रङका रहस्यहरु । राता, काला , पहेला , बैजनी , सुनौला रङहरु । र पोत्छु क्यान्भास । बग्न मन छ खोला जस्तै , लामो यात्रा त्यो समुन्द्र भेट्टाउन । मार्न डुबुल्की ,मोती झिक्न । बराबरी को हिसाब जो मिलाउनु छ नुन र रगतको । 

उ गम्भिरताको केन्द्रलाइ चुम्छ सहज शब्दहरुले । ध्वोनिको कम्पन इस्थिर छ ।

उ अजै थप्दैछ- 

सबै भएर पनि केइ छैन । केइ नभएर पनि सबै छ । किनकी मेरो शब्दकोशमा निशेध छैन बाहु ।

लाउ चिया । कप मेरो हातमा थमाउछ । ल हिड बाहिर -हेरौ प्रकृती चियाको चुस्की सङै ।

फेरी उहि सृन्खला प्रश्नहरुको र उस्का बोझिला उत्तरहरु ।

********

उ निस्फिक्री को नमुना हो,  मेल हो सहज बिचारहरुको । सुस्म भाबनाको पहाड । उ निशेधमा निशेध को 

समुन्द्र हो र त उ जिबन्त जोर्बा हो ।

सुर्यबहादुरहरु!

सुर्यबहादुर -जस्ले सिङ्गो सुर्य बोके आफ्ना पिठ्युमा र हिडिरहे एक मृत्युको बाटो । जिबनको भारी श्रमको पसिना भोको पेट र बग्रेल्ती बाँच्ने सपना...